Home BIZ News TERUG VAN WEGGEWEEST: DE ELEKTRISCHE AUTO Back to the future

TERUG VAN WEGGEWEEST: DE ELEKTRISCHE AUTO Back to the future

door Twentevisie
47 views

De elektrische auto. Misschien wel het meest controversiële onderwerp in de auto-industrie sinds het begin ervan, zo’n 150 jaar geleden. Ja, de eerste auto’s waren allemaal elektrisch. En het hoeft geen betoog dat ook toen al de actieradius (versus snelheid) en het opladen de problemen waren. De verbrandingsmotor had en heeft daar nog altijd geen last van. De vraag is dus: wat zijn we in die anderhalve eeuw nu eigenlijk opgeschoten?

Tekst | Bert Kroondijk
Fotografie | Louwman Museum

Een kleine bloemlezing, waaruit blijkt dat het idee van een elektrische auto lang niet zo innovatief is als het lijkt en dat het vooral vallen en opstaan is geweest.

Who killed the electric car?
Want er zijn daarna nog talloze initiatieven rondom de elektrische automotor geweest. Van bussen en taxi’s tot deelauto’s in de jaren zeventig van de twintigste eeuw. Amper vijfentwintig jaar geleden was er in Amerika zelfs nog een wachtlijst voor een succesvolle elektrische auto; de EV1, van de producent van benzineslurpers, General Motors. Ze werden plotseling allemaal van de markt gehaald en vernietigd. Tot op de dag van vandaag wordt er nog gespeculeerd over het waarom daarvan. Theorieën als dwang vanuit de federale overheid en druk vanuit de olie-industrie, beide aandeelhouders bij GM, doen de ronde. Mocht u nog denken dat de namen Tesla (uitvinder van de wisselstroomelektromotor) en Roadster (elektrische auto, eind negentiende eeuw) waren voorbehouden aan Elon Musk: ook deze zijn dus al anderhalve eeuw onlosmakelijk verbonden aan elektrische auto’s.
Waar de eerste schaalmodellen van deze auto’s al dateren van 1828 duurde het nog vijftig jaar tot de Duitser Andreas Flocken de eerste elektrische auto bouwde. De ANWB Kampioen (toen al) in 1898: ‘Het is te voorzien, dat het vervoermiddel der toekomst voornamelijk door elektrische drijfkracht zal worden bewogen’. Een jaar later verbrak de Belg Camille Jenatzy nog wel het wereldsnelheidsrecord op land met de eerste (elektrische) auto in de geschiedenis die de barrière van 100 kilometer per uur doorbrak. Maar helaas.

Hybride motor al begin 1900
Eind negentiende eeuw werd de brandstofmotor steeds beter, mede door de uitvinding van de startmotor. De fysieke beperking – snelheid en het bereik – van elektrische auto’s, toen uitgerust met zware interne batterijen, legde het af tegen de auto’s die op benzine en diesel reden. Zelfs de toen zeer innovatieve hybride motor kon daar geen verandering in brengen: te fragiel en te duur. Er bestaan natuurlijk ook hier weer vermoedens dat de destijds al machtige olie-industrie de ontwikkeling tegenhield. Begin twintigste eeuw reden er in de grote wereldsteden en dus ook in Amsterdam nog veel elektrische taxi’s van Franse, Duitse en Amerikaanse makelij rond. Die waren stil, schoon en vooral populair en, omdat het relatief korte ritjes waren, perfect als taxi. Door de komst van onder meer de T-Ford (in Amerika ‘Tinn Lizzie’ genoemd), een van de eerste in serie geproduceerde en betaalbare brandstofauto’s, was het voorlopig dus wel gedaan met de elektrische auto. Ondanks de wereldwijde populariteit van de T-Ford wilde de echtgenote van Henry Ford (‘Je kunt ’m bij ons in alle kleuren kopen, zolang het maar zwart is’) zelf in een ‘echte’ auto rijden: elektrisch dus. Toch bleef men na de Eerste Wereldoorlog elektrische auto’s ontwikkelen. En dat was maar goed ook, want toen twintig jaar later de Tweede Wereldoorlog uitbrak, ontstond er al snel een tekort aan brandstof. Dat was een van de redenen waarom er in 1941 weer elektrische taxi’s in Den Haag reden.

Wittkarproject
Deelscooters en deelfietsen bepalen al een tijdje ons stadsbeeld. Met deelauto’s lukt dat nog niet zo. Maar ook dit fenomeen is niet nieuw. In de jaren zeventig brak de oliecrisis uit en ontstond er in Amsterdam, in navolging van het Wittefietsenplan in 1965, het Witkarproject: de eerste deelauto ter wereld. Dat waren onooglijke glazen karretjes, elektrisch voortgedreven, die je dan voor een ‘dubbeltje’ (tien cent) per minuut kon huren en waarmee je rond kon toeren. Maar ook dit ambitieuze plan stierf uiteindelijk in 1986 een langzame dood. Pas in de jaren negentig begonnen de autofrabrikanten – zoals Ford, Toyota en, zoals in het begin al vermeld, General Motors – zich weer serieus bezig te houden met elektrisch voortgedreven motoren. Toyota introduceerde in 1997 de Prius. De hybride auto die de voordelen van een elektromotor en een verbrandingsmotor combineerde. Het werd een groot verkoopsucces, maar je wilde er eigenlijk niet in gezien worden. Bij GM begrepen ze dat succes niet zo. Nu heeft GM natuurlijk wel vaker strategische fouten gemaakt. Toen de Japanners in de jaren zeventig met kleinere en zuinigere auto’s de Amerikaanse markt veroverden, bleef GM ook gewoon slagschepen produceren.

Serieus werk
De EV1 werd echter in Amerika als leaseauto op de markt gebracht en deze contracten werden ineens vroegtijdig door GM opgezegd. Iedereen werd verplicht de auto’s in te leveren om te worden vernietigd. Vooral in Hollywood werd hier enorm tegen geprotesteerd door veel beroemde filmsterren en, zoals gezegd, tot aan vandaag begrijpt niemand echt de reden waarom GM dit deed. Het had hiermee namelijk een enorme voorsprong kunnen nemen. Door het succes van Toyota begonnen echter ook andere fabrikanten steeds meer interesse te tonen voor de productie van hybride en elektrische auto’s. In 2008 werd de wereld verrast door Tesla Motors met de volledig elektrisch aangedreven Tesla Roadster. De autowereld was wakker geschud en daarna maakten ook veel andere fabrikanten zoals Renault/Nissan, BMW en Volkswagen serieus werk van de productie van elektrische auto’s. Ook ‘big-tech’ bedrijven als Google gingen zich met de auto-industrie bemoeien door bijvoorbeeld technologie voor zelfrijdende auto’s verder te ontwikkelen.

Gaan we het nu écht meemaken?
Aan de geschiedenis van de elektrische auto valt vooral op dat de ontwikkeling ervan een beetje lijkt op die van de grafische industrie en de media. Na de boekdrukkunst gebeurde er eeuwenlang niets en daarna ging alles razendsnel. Honderdvijftig jaar elektrische auto’s en steeds weer net niet. Dat fossiele brandstoffen écht passé zijn, daar is iedereen het wel over eens. Maar gaan we het nu dan écht meemaken of stellen we ons straks opnieuw de vraag: ‘what kills the electric car…’? •

Gerelateerde artikelen

X